الف- انفاق امر خداوند است .

*- « يا اَيُّها الَّذينَ ءامَنوا اَنـفِقوا مِمّا رَزَقناكُم مِن قَبلِ اَن يأتِيَ يَومٌ لا بَيعٌ فيهِ وَ لا ﺨﻠﺔ وَ لا شَفاﻋﺔ وَ

الكافِرونَ هُمُ الظّالِمونَ : اي كساني كـه ايمان آورده ايد ، از آن چه بـه شما روزي داده ايم انفاق

كنيد پيش از آن كه روزي فرا رسد كـه در آن نـه دادوستدي است و نـه دوستي و نـه شفاعتي . و

كافران خود ستمكارانند . » 254 بقره

بعيد نيست منظور از « انفاق » در اين آيه ، انفاق واجب يعني زكات باشد زيرا متخلّفان را به

مجازات در روز قيامت تهديد كرده است .

ب- انفاق باعث تقرّب به خدا مي شود .

*- « وَ مِنَ الاَعرابِ مَن يُؤمِنُ بِاللهِ وَ اليَومِ الآخِرِ وَ يَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ قُرُباتٍ عِندَاللهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ اَلا

اِنَّها قُرﺒﺔٌلَهُم . . . : و برخي [ ديگر ]‌ از باديه نشينان كساني هستند كه به خدا و روز بازپسين ايمان

دارند وآن چه را انفاق مي كنند مايه ي تقرّب نزد خدا و دعاهاي پيامبر مي دانند . بـدانيد كـه اين

[ انفاق ] مايه ي تقرّب آنان است . به زودي خدا ايشان را در جـوار رحمت خويش درآوَرَد ، كه خدا

آمرزنده ي مهربان است . » 99 توبه

در اين آيـه خـداونـد اين طرز فكر باديه نشينان را بـا تأكيد فراوان تصديق مي كنـد و

مي فرمايد : « اَلا اِنَّها قُرﺒﺔٌ لَهُم » آگاه باشيد كه اين انفاق ها بـه طور قطع ، مايه ي تقرّب آن ها در

پيشگاه خداوند است .

ج- انفاق باعث مي شود كه انسان به مقام « بِرّ » نايل شود .

*- « لَن تَنالُوا البِرَّ حتّي تُنفِقُوا مِمّا تُحِبُّونَ . . . : هرگز به نيكو كاري نخواهيد رسيد مگر اين كه از

آن چه دوست داريد انفاق كنيد ؛ و از هرچه انفاق كنيد قطعاً ‌خدا به آن اگاه است. » 92 آل عمران

كلمه ي « بِرّ » به معني تَوَسّع ( وسعت بخشيدن ) در فعلِ خير است اعمّ از فعل قلب ( از قبيل

اعتقاد حق و نيّت پاك ) و فعل بدن ( از قبيل انفاق در راه خدا و ساير اعمال صالح ) است .

از آيه ي 92 آل عمران و 177 بقره اين معنا روشن مي شود كه انفاق مال – باداشتن علاقه ي

شديـد به آن – يكي از اركان بِرّ است . خداوند ، خالق انسان هاست و مي داند تعلّق قلبي انسان به

آن چـه بـه دست آورده و جمع كـرده ، جزء غـريزه ي اوست او دوست دارد مـال را جمع كنـد و

بشمارد كأَنّه اين غريزه جزء نفس آدميان است . بـه طوري كه اگـر قسمتي از آن را از دست بدهـد

مثل اين است كـه جزئي از جان خـود را از دست داده پس مجاهدت انسان در انفاق مال ، بيشتر و

دشوارتر از ساير عبادات و اعمال است .

د – انفاق از صفات مؤمنون ، متّقين و مخبتين است .

*- « . . . – الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصّلاﺓَ وَ مِمَّا رَزَقناهُم يُنفِقُونَ : مؤمنان ، همان كساني هستند كـه هرگاه

نام خـدا برده شود دلهايشان ترسان مي گردد و چون آيات او بر آن ها خوانده شود ايمانشان زيادتر

مي شود و بر پروردگار خـود توكّل مي كنند – همان كساني كه نماز را به پا مي دارند و از آن چه به

آن ها روزي داده ايم انفاق مي كنند . 2 و3 انفال

تذكّر : منظور از « وَ مِمَّا رَزَقناهُم يُنفِقُونَ » انفاق مال ، علم و غير آن مي باشد .

*- « . . . - . . . - . . . وَ مِمَّا رَزَقناهُم يُنفِقُونَ : اين است كتابي كـه در [‌ حقّانيّت ]‌ آن هيچ ترديدي

نيست ؛‌ [ و ] مايه ي هدايت تقوا پيشگان است . – همان كساني كـه بـه غيب ايمان مي آورنـد و

نماز را بـر پا مي دارند و از آن چـه به ايشان روزي داده ايم انفاق مي كنند . 1 ، 2 و 3 بقره

*- « . . . اُعِدّت لِلمُتَّقِينَ – الَّذينَ يُنفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ . . . : بـراي رسيدن بـه آمرزشي از

پـروردگار خـود ، و بهشتي كـه پهنايش [ بـه قدر ] آسمان ها و زمين است [ و ] بـراي پرهيزگاران

آمـاده شده است ، بشتابيد . – همانان كـه در فـراخي و تنگي انفاق مي كننـد ؛ و خشم خـود را

فرو مي برند ؛ و از مردم در مي گذرند ؛ و خداوند نكوكاران را دوست دارد . 133 و 134 آل عمران

*- « . . . وَ بَشِّرِالمُخبِتينَ - . . . وَ مِمَّا رَزَقناهُم يُنفِقونَ : و مخبتين را بشارت بده – همانان كه

چون [ نام ] خدا برده شود دلهايشان خشيت يابـد و [‌ آنـان كه ] بر هـر چـه بر سرشان آيـد صبر

پيشه مي كنند و برپا دارندگان نمازند و از آن چه روزيشان داده ايم انفاق مي كنند . 34 و 35 حج

به جهت رعايت اختصار و جلوگيري از تكرار آيات در باره ي مبحث بالا فقط به ذكر شماره ي

آيات و نام سوره هاي ديگر بسنده مي كنيم : 31 ابراهيم - 10 منافقون – 16 تغابن – 38 شوري –

16 سجده

لازم به ذكر است كه با توجّه به آيات 91 تا 93 سوره ي تـوبه ، كساني كه تـوانايي جسمي و

نيروي مالي ندارند از انفاق در راه خدا و شركت در جهاد مستثني شده اند و از اين گونه افراد ، قلم

تكليف و حكم وجـوب برداشته شده است .

*- « لَيسَ عَلَي الضًُعَفاءِ وَ لا عَلَي المَرضَي وَ لا عَلَي الّذينَ لا يَجِدونَ ما يُنفِقونَ حَرَجٌ . . . : بر ناتوانان

و بر بيماران و بر كساني كـه چيزي نمي يابند [ تا در راه جهاد ] خـرج كنند – در صورتي كه بـراي

خـدا و پيامبرش خيرخـواهي نمايند – هيچ گناهي نيست ، [ و نيز ] بر نيكوكـاران ايرادي نيست

و خـدا آمرزنده ي مهربان است - و [ نيز ] گناهي نيست بـر كساني كـه چـون پيش تو آمدند تا

سوارشان كـني [ و ] گفتي : « چـيزي پيـدا نمي كنم تا بر آن سوارتان كنم » ، بـرگشتند ؛ و در اثر

انـدوه ، از چشمانشان اشك فـرو مي ريخت كـه [ چـرا ] چيزي نمـي يابنـد تـا [ در راه جـهاد ]

خرج كنند - ايـراد فقط بر كساني است كه باراي كـه توانگرنـد از تـو اجـازه ي [ تـرك جهاد ]

مي خواهند . [ و به اين ] راضي شده انـد كه با خـانه نشينان باشنـد ، خـدا بـر دل هايشان مُهر

نهاد ، در نتيجه آنان نمي فهمند . 91 ، 92 و 93 توبه

 

منبع:http://abseyfi3.blogfa.com

انـفاق

 عوامل انفاق نكردن در راه خدا و عدم قبولي انفاق

*- « اِنَّ الّذينَ كَفَروا يُنفِقونَ اَموالَهُم لِيَصُدّوا عَن سَبيلِ اللهِ فَسَيُنفِقونَها ثُمَّ تَكـونُ عَلَيهِم حَسرَﺓً ثُمَّ يُغلَبونَ . . . : بي گمان ، كساني كه كفر ورزيدنـد اموال خـود را خرج مي كنند تا [ مردم را ] از راه خـدا باز دارنـد . پس به زودي [ همه ي ] آن را خرج كنند و آنگاه حسرتي بر آنان خـواهد گشت ؛ سپس مغلوب مي شوند . و كساني كه كفر ورزيدند به سوي دوزخ گرد آورده خواهند شد . 36 انفال

            خداوند از انفاقِ انفاق كنندگان آگاه است پس ريا و تظاهر چرا ؟ *- « وَ مَا اَنفَقتُم مِن ﻨﻔﻘﺔ اَو نَذَرتُم مِن نَذرٍ فَاِنَّ اللهَ يَعلَمُهُ . . . : و هر نفقه اي را كه انفاق ، يا هر نذري را كه عهد كرده ايد ، قطعاً خداوند آن را مي داند ، و براي ستمكاران هيچ ياوري نيست . 270 بقره *- « اِن تُبدوا الصَّـدَقاتِ فَنِعِمّا هِيَ وَ اِن تُخفوهـا وَ تُؤتوها الفُقَـراءَ فَهُـوَ خَيرٌ لَكُم وَ يُكَفِّرُ عَنكُـم مِن سَيّئاتِكُم وَاللهُ بِما خَبِيرٌ : اگر صدقـه ها را آشكار كنيد اين ، كارِ خوبي است و اگر آن را پنهان داريد و به مستمندان بدهيد اين بـراي شما بهتر است و بخشي از گناهانتان را مي زدايد وخـداوند بـه آن چـه انجام مي دهيد آگاه است . » 271 بقره      پاداش انفاق كنندگان چيست ؟ *- « قُل اِنَّ رَبّي يَبسُطُ الرِّزقَ لِمَن يَشاءُ مِن عِبادِهِ وَ يَقدِرُ لَهُ وَ ما اَنفَقتُم مِن شَيءٍ فَهُوَ يُخلِفهُ وَ هُوَ خَيرُالرّازِقينَ : بگو : « در حقيقت ، پروردگار من است كـه روزي را براي هـر كس از بندگانش كه بخواهد گشاده يا براي او تنگ مي گردانـد . و هر چـه را انفاق كرديـد عوضش را او مي دهد و او بهترين روزي دهندگان است .

» 39 سبأ  « وَ ما اَنفَقتُم مِن شَيءٍ » هر چـه انفاق كنيد چـه كم و چـه زياد و آن مال هر چـه باشد « فَهُوَ يُخلِفُهُ » خدا جانشين كننده و جاپركنِ آن است . و عوض آن را به شما مي دهد يا در دنيا ، و يا در آخرت . *« ءَامِنوا بِاللهِ وَ رَسُولِهِ وَ اَنفِقوا مِمّا جَعَلَكُم مُستَخلَفينَ فِيهِ فَالَّذينَ ءَامَنوا مِنكُم وَ اَنفَقُوا لَهُم اَجرٌ كَبيرٌ : به خدا و پيامبر او ايمان آوريد و از آن چه شما را در [ استفاده ي از] آن ، جانشين [ديگران] كرده انفاق كنيد . پس كساني از شما كـه ايمان آورده و انفاق كـرده باشند پاداش بزرگي خواهند داشت . 7 حديد *- « . . . وَ ما تُنفِقونَ اِلّا ابتِغاءَ وَجهِ اللهِ وَ ما تُنفِقوا مِن خَيرٍ يُوَفَّ اِلَيكُم وَ اَنتُم لا تُظلَمُونَ : هـدايت آنـان بـر عهده ي تو نيست ، بلكه خدا هر كه را بخواهـد هدايت مي كند، و هر مالي كه انفاق كنيد به سود خـود شماست ، ولي جز براي طلب خشنودي خدا انفاق نكنيد و هر مالي را كه انفاق كنيد [ پاداش آن ] بـه طور كامل به شما داده خواهد شد و ستمي بر شما نخواهد رفت . » 272 بقره *

- « . . . وَ ما تُنفِقوا مِن شَيءٍ في سَبيلِ اللهِ يُوَفَّ اِلَيكُم وَ اَنتُم لا تُظلَمُونَ : و هر چه در توان داريد از نيرو و اسب ها ي آماده ، بسيج كنيد تا با اين[ تداركات ] دشمن خدا و دشمن خودتان و[ دشمنان ] ديگري را جز ايشان – كه شما نمي شناسيدشان و خدا آنان را مي شناسد – بترسانيد . و هر چيزي در راه خـدا خرج كنيد پاداشش بـه خـود شما باز گردانيده مي شود و بـر شما ستم نخواهد رفت . 60 انفال اگـر انسان در راه خـدا ، مال و جـاه و يا نعمت ديگـري نظير آن را انفاق بكند در حقيقت در راه ضروريّات زندگي خود خرج كرده و چيزي نمي گذردكه همان مال به اضافه ي منافع دنيايي و آخرتيش دوباره عايدش مي شود و اگر جـان خـود را در اين راه بـدهـد در راه خـدا شهيد شده و در نتيجه به زندگي باقي و جاودانه ي آخرت مي رسد كه همانا زندگي حقيقي ، زندگي آخرت است. *

- «‌ . . . وَ مِنَ الاَعرابِ مَن يُؤمِنُ بِاللهِ وَ اليَومِ الآخِرِ وَ يَتَّخِذُ مَا يُنفِقُ قُرُباتٍ عِندَاللهِ وَ صَلَواتِ الرَّسُولِ اَلا اِنَّها قُرﺒﺔٌلَهُم سَيُدخِلُهُمُ اللهُ في رَحمَتِهِ . . . : و برخي [ ديگر ]‌ از باديه نشينان كساني هستند كه به خدا و روز بازپسين ايمان دارند وآن چه را انفاق مي كنند مايه ي تقرّب نزد خدا و دعاهاي پيامبر مي دانند . بـدانيد كـه اين [ انفاق ] مايـه ي تقرّب آنان است . بـه زودي خـدا ايشان را در جـوار رحمت خويش درآوَرَد ، كه خدا آمرزنده ي مهربان است . » 99 توبه

*-« مَثَلُ الّذينَ يُنفِقونَ اَموالَهُم في سَبيلِ اللهِ . . . وَاللهُ يُضاعِفُ لِمَن يَشاءُ وَ اللهُ واسِعٌ عَليمٌ : مَثَل كساني كه اموال خود را در راه خدا انفاق مي كنندهمانند دانه اي است كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشه اي صد دانـه باشد ؛ و خـداوند براي هـر كس كه بخواهد [ آن را ] چند برابر مي كند ، و خداوند گشايشگر داناست . » 261 بقره *- « وَ لا يُنفِقونَ ﻨﻔﻗﺔ صَغيرَﺓ وَ لا كَبيرَﺓ وَ لا يَقطَعونَ وادياً اِلّا كُتِبَ لَهُم لِيَجزيَهُمُ اللهُ اَحسَنَ ما كانـوا يَعمَلونَ : [ مردم مدينه و باديه نشينان پيرامونش ] و هيچ مال كوچك و بزرگي را انفاق نمي كنند و هيچ واديي را نمي پيمايند مگر اين كه به حساب آنان نوشته مي شود تا خدا آنان را بـه بهتر از آن چه مي كردند پاداش دهد . » 121 توبه *- « اِنَّ الّـَذينَ يَتلـونَ كِتابَ اللهِ وَ اَقاموا الصَّلاﺓ وَ اَنفَقوا مِمّا رَزَقناهُم سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ يَرجـونَ تِجـارَﺓً لَن تَبورَ – لِيُوَفّيَهُم اُجورَهُم وَ يَزيدَهُم مِن فَضلِهِ اِنَّهُ غَفورٌ شَكورٌ : در حقيقت ، كساني كـه كتـاب خـدا را مي خوانند و نماز بـر پا مي دارنـد و از آن چـه بديشان روزي داده ايم نهان و آشكارا انفاق مي كنند ، ‌اميد به تجارتي بسته اند كه هرگز زوال نمي پذيرد . – تا پاداششان را تمام به آن ها عطا كند و از فـزون بخشيِ خود در حقّ آنان بيفزايد كه او آمرزنده ي حق شناس است . » 29 و 30 فاطر *

- « . . .– مَن ذَا الّذي يُقرِضُ اللهَ قَرضاً حَسَناً فَيُضاعِفَهُ لَهُ وَ لَهُ اَجرٌ كَريمٌ : و شما را چـه شده كـه در راه خـدا انفاق نمي كنيـد و [ حال آن كـه ] ميراث آسمان ها و زمين به خـدا تعلّق دارد ؟ كساني از شما كـه پيش از فتح [ مكّه ] انفاق و جهاد كردنـد [ با ديگران ] يكسان نيستند . آنان از [ حيث ] درجـه بزرگتر از كساني هستند كـه بعداً به انفاق و جهاد پرداخته اند . و خـداوند به هـر كدام وعده ي نيكو داده است و خـدا به آن چه مي كنيد آگاه است . – كيست آن كس كه به خـدا وامـي نيكو دهـد تا [‌ نتيجه اش را ] براي وي دو چندان گردانـد و او را پاداشـي خـوش باشد ؟ » 10 و 11 حديد *- « اَلَّذينَ‌‌ يُنفِقونَ اَموالَهُم بِالَّيلِ وَ النَّهارِ سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ فَلَهُم اَجرُهُم عِندَ رَبِّهِم وَ لا خَوفٌ عَلَيهِم وَ لا هُم يَحزَنونَ : كساني كـه اموال خـود را شب و روز ، و نهان و آشكارا ، انفاق مي كننـد پاداش آنان نـزد پروردگارشان بـراي آنان خواهـد بـود ؛ و نـه بيمي بر آنان است و نه اندوهگين مي شوند .

 » 274 بقره *- « اِن تُقرِضوا اللهَ قَرضاً حَسَناً يُضاعِفهُ لَكُم وَ يَغفِر لَكُم وَ اللهُ شَكورٌ حَليمٌ‌ : پس تا اگر خدا را وامي نيكو دهيد آن را براي شما دو چندان مي گرداندو بر شما مي بخشايد و خدا [ ست كه ] سپاس پذيرِ بردبار است . » 17 تغابن منظور از « اِقراض خداي تعالي » انفاق در راه خـدا است و اگر اين عمل را قرض دادن به خدا ، و آن مالِ انفاق شده را قرض حَسَن خوانـده به اين منظور بوده كه مسلمين را به انفاق ترغيب كرده باشد و جمله ي « يُضاعِفهُ لَكُم وَ يَغفِر لَكُم » اشاره ا ست به حُسن جزايي كه خـداي تعالي در دنيا و آخـرت بـه انفاق گران مي دهد       عَلَني انفاق كنيم يا پنهاني ؟ *- « قُل لِعِباديَ الّذينَ ءامَنوا يُقيموا الصَّلاﺓ وَ يُنفِقوا مِمّا رَزَقناهُم سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ . . . : بـه آن بندگانم كه ايمان آورده اند بگو : « نماز را برپا دارند واز آن چه بـه ايشان روزي داده ايم ، پنـهان و آشكارا انفاق كنند پيش از آن كـه روزي فـرا رسد كـه در آن نـه داد و ستدي بـاشـد و نـه دوستيي . » 31 ابراهيم   مقصود از انفاق سرّي و علني ايـن است كه انفاق بر مقتضا ي ادب ديني انجام گيرد .آن جا كـه ادب اقتضاي پنهان بودن را دارد پنهاني انفاق كنند و هر جا كه ادب، علني آن را مي پسندد علني بدهند . بـه هـر حال ، مطلوب از انفاق اين است كـه هـر گوشه و شأني از شؤون اجتماع كـه در شُرف فساد و تباهي است اصلاح شود و بر جامعه ي مسلمين خللي وارد نيايد .

*- « اِن تُبدوا الصَّدَقاتِ فَنِعِمّا هِيَ وَ اِن تُخفوها وَ تُؤتوها الفُقَراءَ فَهُوَ خَيرٌ لَكُم . . . : اگـر صدقـه ها را آشكار كنيد اين ، كارِ خوبي است و اگر آن را پنهان داريد و به مستمندان بدهيد اين براي شما بهتر است و بخشي از گناهانتان را مي زدايد و خداوند به آن چه انجام مي دهيد آگاه است . » 271 بقره خداي سبحان در اين آيه دو قسم ترديـد آورده يكي صدقه ي آشكار و ديگري پنهان ، و هـر دو را ستوده است . براي اين كـه هر كدام از آن دو آثاري صالح دارنـد ؛ امّا صدقه ي آشكارا كه خود تشويق و دعوتِ عملي مردم است بـه كار نيك و نيز مايه ي دلگرمي فقرا و مساكين است . كـه مي بيننـد در جامعـه ، مردمي رحـم دل هستند كه به حال آنان ترحّم مي كنند و اين باعث مي شود كـه روحيّه ي يأس و نـوميـدي از صفحه ي دل هاشان زدوده شود و در كار خـود داراي نشاط گردنـد و احساس كنند كه وحدت عمل و كسب بين آن ها و اغنيا وجـود دارد اگر سرمايه دار كاسبي مي كند تنها براي خودش نيست و اين خود آثار نيك بسياري دارد . امّا حُسن صدقـه ي پنهانـي اين است كـه در خفا ، آدمـي از ريا و منّت و اذيّت دورتر است ؛ چـون فقير را نمي شناسد تا بـه او منّت بگـذارد و يا اذيّت كند . فايـده ي ديگرش اين است كه در صدقه ي پنهاني آبـروي فقيـر محفوظ مي ماند و احساس ذلّت و خفّت نمي كند و آبرويش در جامعه محفوظ مي ماند .

*- « اَلَّذينَ‌‌ يُنفِقونَ اَموالَهُم بِالَّيلِ وَ النَّهارِ سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ . . . : كساني كه اموال خـود را شب و روز ، و نهان و آشكارا ، انفاق مي كننـد پاداش آنان نـزد پروردگارشان براي آنان خواهد بود ؛ و نـه بيمي بر     چه چيزي ، به چه كساني و چقدر انفاق كنيم ؟

*- « يا اَيّها الّذينَ ءامَنوا اَنفِقوا مِن طَيِّباتِ مَا كَسَبتُم وَ مِمّا اَخرَجنا لَكُم مِنَ الاَرضِ‌ : اي كساني كـه ايمان آورده ايـد ! از چيز هاي پاكيزه اي كـه بـه دست آورده ايد و از آن چـه بـراي شما از زمين بـرآورده ايم انفاق كنيـد و پيِ نـاپـاك آن نـرويـد كه [ از آن ] انفاق نماييـد در حـالي كـه آن را [ اگـر بـه خـودتان مي دادنـد ] جـز بـا چشم پوشي [ و بـي ميلي ] نسبت بـه آن نمي گرفتيد ، و بـدانيد كه خداوند ، بي نياز ستوده [ صفات ] است . » 267 بقره آنان است و نه اندوهگين مي شوند . » 274 بقره اين آيه اشاره دارد به اين كه انفاق گـران نسبت به عمل خود اهتمام دارنـد . آن جا كـه لازم باشـد با استفاده از تاريكي شب براي حفظ آبروي مردم پنهاني انفاق مي كنند و آن جا كه لازم باشد بـراي تشويق مردم آشكارا انفاق مي كنند . مقصود اين است كه همواره به دنبال كسب رضاي خداوند هستند و سعي مي كنند ثواب انفاق را حفظ نمايند .

 *- « وَ الَّذينَ صَبَروا ابتِغاءَ وَجهِ رَبِّهِم وَ اَقاموا الصَّلاﺓ وَ اَنفَقوا مِمّا رَزَقناهُم سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ . . .: و كساني كـه براي طلب خشنودي پروردگارشان شكيبايي كردنـد و نماز بـرپا داشتند و از آن چـه روزيشان داديم ، نهان و آشكارا انفاق كردند و بدي را با نيكي مي زدايند . ايشان راست سرانجام خوش سراي باقي . » 22 رعد اگر انفاق را مقيّد به قيد « سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ » نموده براي اين است كه بفهماند حقّ انفاق را استيفاء مي كننـد چـون بعضـي از انفاقات ( مستحبّي ) است كـه بايـد پنهاني صورت گيرد و بعضي ديگـر ( انفاقات واجب ) علني دادنش بهتر است . پس كسي كـه به خدا و به آن چه خدا نازل كرده ايمان دارد لازم است امـر تكليفي را ادا كنـد از آن جمله حـقّ انفاق را ادا نموده آن جا كـه احتمال ريـا وجود دارد و يا توهين و آبرو ريزي در كار است پنهاني انفاق كند و آن جا كه مايـه ي تشويق مردم بر احسان و معروف و دفع تهمت و امثال آن است علني بپردازد .

*- « اِنَّ الَّذينَ يَتلونَ كِتابَ اللهِ وَ اَقاموا الصَّلاﺓ وَ اَنفَقوا مِمّا رَزَقناهُم سِرّاً وَ عَلاﻨﻴﺔ . . . : در حقيقـت ، كساني كه كتاب خدا را مي خوانند و نماز بر پا مي دارند و از آن چـه بديشان روزي داده ايم نهان و آشكارا انفاق مي كنند ، ‌اميد به تجارتي بسته اند كه هرگز زوال نمي پذيرد . » 29 فاطر   خداي تعالي در اين آيه كيفيّت مالي را كه انفاق مي شود بيان نموده ومي فرمايد : انفاق بايد از مـال طيّب ( پاك ) باشد نـه خبيث ( ناپاك ) يعني مالي باشد كـه فقير به رغبت آن را بگيرد نه بـه كراهت و اغماض . بايـد از مالي انفاق شود كه لايق جلال و عظمت خداونـد باشـد و نفس انساني را بـه كمال بـرساند و شخص انفاق كننده را متّصف به صفت بخشندگي نمايد .

*- « يَسئَلونَـكَ ماذا يُنفِقونَ قُـل ما اَنفَقتُم مِـن خَـيرٍ فَلِلوالِدَينِ وَ الاَقرَبينَ وَ اليَتَمَي وَ المَساكيـنَ وَابنِ السَّبيلِ وَ ما تَفعَلوا مِن خَيرٍ فَاِنَّ اللهَ بِهِ عليمٌ :[ اي پيامبر ] از تو مي پرسند : « چه چيزي انفاق كنند [ و به چـه كسي بدهند ] ؟ » بگو :‌ « هر مالي انفاق كنيد ، به پدر و مادر و نزديكان و يتيمان و مسكينان و به در راه مانـده تعلّق دارد و هر گونه نيكي كنيد البتّه خدا به آن داناست . » 215 بقره « وَ ما تَفعَلوا مِن خَير ٍ » اشاره بـه اين نكته دارد كـه انفاق چـه كم و چه زيادش عملي پسنديده و سفارش شده است .

*- « . . . وَ يَسئَلونَكَ ماذا يُنفِقونَ قُلِ العَفوَ . . . : دربـاره ي شراب و قمار ، از تـو مي پرسند ، بگو : « در آن دو ، گناهي بزرگ ، و سودهايي براي مردم است ، ولي گناهشان از سودشان بزرگتر است .» و از تـو مي پرسند : « چه چيزي انفاق كنند ؟ » بگـو : « مازاد [‌ بر نيازمندي خود ] را . » اين گونه ، خداوند آيات [ خود را ] براي شما روشن مي گرداند باشد كـه در ‍[‌ كار ] دنيا و آخرت بينديشيد . » 219 بقره كلمه ي « عفو » به معني آن است كـه بـه سوي چيزي خـم شوي تا آن را بگيري . امّا مفسّرين معاني مختلفـه اي گفته انـد مانند : آمرزش ، محـو كردن اثـر و واسطه شدن در انفاق . ممكن است معناي اخـير منظور آيه باشد .

*- « لِلفُقَراءِ الّذينَ اُحصِرُوا في سَبيلِ اللهِ لا يَستَطيعونَ ضَرباً فِي الاَرضِ يَحسَبُهُمُ الجاهِلُ اَغنياءَ مِنَ التَّعَفُّفِ تَعرِفُهُم بِسيماهُم لا يَسئَلونَ النّاسَ اِلحافاً وَ ما تُنفِقونَ مِن خَيرٍ فَاِنَّ اللهَ‌بِهِ عَليمٌ : [ اين صدقات] براي آن [ دسته از ] نيازمنداني است كه در راه خدا فرومانده اند و نمي توانند [ براي تأمين هزينه ي زندگي] در زمين سفر كنند . از شدّت خويشتن داري ، فرد بي اطّلاع ، آنان را توانگر مي پندارد . آن ها را از سيمايشان مي شناسي . با اصرار ، [ چيزي ] از مـردم نمي خواهنـد . و هـر مالي [ به آنان ] انفاق كنيد قطعاً خدا از آن آگاه است . » 273 بقره در آيه ي شريفه مصرف صدقات ، البتّه بهترين مصرفش بيان شده كه همان فقرائي باشد كه به خاطر عوامل و اسبابي ، از راه خدا منع شده اند . يا دشمني ، مال آنان را گـرفته وبدون لباس و پوشش مانده اند يا كارهاو گرفتاري هاي زنـدگي از قبيل پرستاريِ كودكاني بي مادر نگذاشته به كار و كسب مشغول شوند و يا خودشان بيمار شده اند و يا كاري انتخاب كرده انـد كه با اشتغال به آن ، ديگر نمي توانند به كار و كسب بپردازند مثلاً بـه طلب علم پرداخته اند و يا كاري ديگر از اين قبيل .

*- « . . . وَ اِن كُنَُّ اُولاتِ حَملٍ فَاَنفِقوا عَلَيهِنَُ . . . – لِيُنفِق ذوﺴﻌﺔٍ مِن سَعَتِهِ وَ مَـن قُـدِرَ عَلَيهِ رِزقُهُ فَليُنفِق مِمّا ءاتاهُ اللهُ . . . : همان جـا كه [ خـود ] سكونت داريـد به قـدر استطاعت خـويش آنان ( زنان طلاقي ، كـه ايّام عـدّه يا ايّام شير خـواري كـودكشان است ) را جاي دهيـد و بـه آن ها آسيب نرسانيد تا عـرصه را بر آن ها تنگ كنيد . و اگـر باردار هستند خرجشان را بـدهيد تا وضع حمل كنند . و اگر براي شما [ بچّه ] شير مي دهند مزدشان را به ايشان بدهيد و به شايستگي ميان خـود به مشورت بپردازيد ( مشورت در باره ي اجرت ، مدّت و . . . شير دادن فرزنـد ) و اگر كارتان [‌ در اين مورد ]‌ با هم به دشواري كشيد [ زن ] ديگري [ بچّه را ] شير دهد . – برتوانگر است كه از دارايي خود هزينه كند و هر كه روزي او تنگ باشدبايد از آن چه خدا به او داده خرج كند . خدا هيچ كس را جز [ به قـدر ] آن چه به او داده است تكليف نمي كند .خدا بـه زودي پس از دشواري آساني فراهم مي كند . 6 و 7 طلاق

*- « الرِّجالُ قَوّامونَ عَلَي النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللهُ بَعضَهُم عَلَي بَعضٍ وَ بِما اَنفَقوا مِن اَموالِهِم . . . : مـردان سرپرست زنانند ، به دليل آن كه خدا برخي از ايشان را بر برخي برتري داده و [ نيز ] به دليل آن كه از اموالشان خـرج مي كنند . پس ، زنان درستكار ، فرمان بردارنـد [ و ] به پاس آن چه خـدا [ براي آنان ] حفظ كـرده ، اسرار [ شوهران خـود ] را حفظ مي كنند . و زنانـي را كـه از نافرماني آنان بيم داريـد [ نخست ] پندشان دهيد و [ بعد ] ‌در خوابگاه ها از ايشان دوري كنيد و [ اگر تأثير نكـرد ] آنان را بزنيد پس اگر شما را اطاعت كردنـد [‌ ديگر ]‌ برآن ها هيچ راهي [ براي سرزنش ] نجوييد كه خدا والاي بزرگ است . 34 نساء

*- « وَ الّذينَ اِذا اَنفَقوا لَم يُسرِفوا وَ لَم يَقتُروا وَكانَ بَينَ ذلكَ قَواما ً‌: [ عبادالرّحمان ] كساني هستند كه چون انفاق كنند نه ولخرجي مي كنند و نه تنگ مي گيرند و ميان اين دو [ روش ] حدّ وسط را بر مي گزينند . كلمه ي « انفاق » بـه معناي بـذل مال و صرف آن در رفع حوايج خويشتن و يا ديگران است . كلمه ي « اسراف » زياده روي و تجاوز از حـدّي است كه رعايت آن حد ، سزاوار و پسنديده معناي كمتر انفاق كردن است پس انفاق « عبادالرّحمان » همواره حدّ وسط اسراف و اقتار است . لازم به ذكر است احكام زكات ، خمس و . . . كـه از اقسام انفاق مي باشند بـه طور مفصّل در رساله ي مراجع تقليد آمده است خوانندگان محترم مي توانند جهت اطّلاع به منابع دلخواه خود مراجعه نمايند .   با چه نيّتي انفاق كنيم ؟

*- انفاق بايد فقط براي طلب رضايت و خشنودي خدا باشد . *- « . . . وَ ما تُنفِقونَ اِلّا ابتِغاءَ وَجهِ اللهِ . . . : هـدايـت آنـان بــرعهده ي تـو نيست، بلكـه خدا هر كه را بخواهد هدايت مي كند ، و هر مالي كه انفاق كنيد ، به سود خـود شماست ولي جـز براي طلب خشنودي خـدا انـفاق نكنيد و هـر مالي را كـه انفاق كنيد [ پاداش آن ] بـه طـور كامل به شما داده خواهد شد و ستمي بر شما نخواهد رفت . » 272 بقره

*- « وَمَثَلُ الّذينَ يُنفِقونَ اَموالَهُم ابتِغاءَ مَرضاتِ اللهِ وَ تَثبيتاً مِن اَنفُسِهِم . . . : و مَثل كساني كه اموال خـويش را بـراي طلب خشنودي خـدا و استواري روحشان انفاق مـي كنند ، هم چون مّثل باغـي است كـه در نقطه ي بلندي باشد [ كه اگر ] باران هاي درشت به آن برسد دو چندان محصول برآوَرَد و اگـر باران درشت بـه آن نـرسد باران ريزي [ براي آن بـس است ] و خـداوند بـه آن چـه انجام مي دهيد بيناست . » ‌265 بقره منظـور از « ابتِغاءَ مَرضاتِ اللهِ » ايـن است كـه هـدف از انـفاق فقط بايـد طلب رضايت و خشنودي خـدا باشد و منظـور از « وَ تَثبيتاً مِن اَنفُسِهِم » ايـن است كـه انسان بايـد هـمواره زمام نفس را در اختيار داشته باشـد تـا نيّت پاك و خالصي كـه داشتـه حفظ شود و نگذارد با منّت و اذيّت يا ريا تباه گردد .

*- « وَ الّذينَ صَبَروا ابتِغاءَ وَجهِ رَبِّهِم وَ اَقامُوا الصّلاﺓَ وَ اَنفَقوا مِمّا رَزَقناهُم . . . : و كساني كـه بـراي طلب خشنودي پروردگارشان شكيبايي كردنـد و نماز برپا داشتند و از آن چه روزيشان داديم نهان و آشكارا انفاق كردند ، و بدي را با نيكي مي زدايند ايشان راست فرجام خوشِ سراي باقي . 22 رعد

*- « مَثَلُ الّذينَ يُنفِقونَ اَموالَهُم في سَبيلِ اللهِ . . . – اَلّذينَ يُنفِقونَ اَموالَهُم في سَبيلِ اللهِ . . . : مَثَل كساني كـه امـوال خود را در راه خـدا انفاق مي كنند هـمانند دانـه اي است كه هفـت خوشه بروياند كه در هر خوشه اي صد دانه باشد ؛ و خـداونـد براي هر كس كه بخواهـد [ آن را ] چند برابر مي كند ، و خـداوند گشايشگر داناست .– كساني كه اموال خود را در راه خدا انفاق مي كنند سپس در پيِ آن چه انفاق كرده اند ، منّت و آزاري روا نمي دارنـد ، پاداش آنان برايشان نزد پروردگارشان [ محفوظ ] است و بيمي بر آنان نيست و اندوهگين نمي شوند . »  

منبع:http://abseyfi3.blogfa.com